Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

Sông Đông Êm
Đềm
Tác giả: Mikhail Solokhov
Thể loại: Tiểu Thuyết

April-2014
http://motsach.info

Trang 1/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

Chương 1
Cơ ngơi nhà Melekhov ở ngay rìa thôn. Phía sân nuôi gia súc có
cái cổng nhỏ mở về hướng bắc, hướng sông Đông. Chỉ xuống
một đoạn dốc đứng dài tám xa-gien(1) nằm giữa những tảng đá
phấn đầy rêu xanh là tới ngay khoảng bờ sông lấm tấm những
vỏ trai ốc óng ánh như xà cừ. Những đợt sóng âu yếm hôn hít
dải đất ngoằn ngoèo đầy những hòn đá trứng ngỗng màu xám
xám. Nhìn ra xa nữa là thấy đoạn sông Đông chảy xiết, sôi sục
dưới làn gió, với những vệt sóng gợn màu thép biếc. Về phía
đông, sau những rặng liễu đỏ trồng làm hàng rào quanh sân đập
lúa là con đường của các ghết-man(2), những đám ngải cứu lốm
đốm trắng như những làn tóc hoa râm, những bụi cỏ xa tiền um
tùm màu hung hung bị vó ngựa dẫm nát.
Chỗ ngã ba có ngôi nhà thờ nhỏ, và sau nhà thờ là những đồng
cỏ chìm trong làn sương mù uyển chuyển. Về phía nam, trập
trùng những sống núi đá phấn. Phía tây, có một dãy phố xuyên
qua một cái bãi rồi chạy thẳng ra bãi cỏ hoang bên sông.
Trong chiến dịch Thổ nhĩ kỳ lần trước(3), chàng Cô-dắc Prokofi
họ Melekhov lại trở về thôn. Ở đất nước Thổ nhĩ kỳ về, Prokofi
mang theo người vợ, một người đàn bà nhỏ bé, từ đầu đến chân
trùm khăn choàng. Người ấy luôn luôn giấu mặt, năm thì mười
hoạ mới để lộ hai con mắt âu sầu và man rợ. Tấm khăn choàng
lụa toả ra những mùi hương xa xôi huyền bí, và những đường
hoa thêu ngũ sắc trên lụa đã làm đám đàn bà trong thôn phải
ghen tị. Người đàn bà Thổ nhĩ kỳ bị bắt trong chiến trận hết sức
lảng tránh họ hàng của Prokofi, vì thế chẳng bao lâu ông già
Melekhov đã phải cho con trai ra ở riêng. Ông không sao nguôi

Trang 2/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

được giận, cho nên đến chết cũng không bước chân đến nhà
Prokofi nữa.
Chẳng bao lâu Prokofi đã thu xếp xong nơi ăn cnốn ở: căn nhà
đã có những người thợ mộc dựng cho, còn sân nuôi gia súc thì
Prokofi tự tay quây lấy, và đến khi trời sắp sang thu thì anh
chàng đưa người vợ dị chủng có cái lưng gù gù về cơ ngơi mới.
Khi hai vợ chồng đi theo chiếc xe bò chở gia tài vốn liếng qua
thôn, tất cả già trẻ lớn bé đều ùa ra phố xem. Bọn đàn ông Côdắc chỉ cười mỉa mai một cách kín đáo sau những chòm râu,
nhưng bọn đàn bà thì cứ gọi nhau ơi ới, và một bầy lóc nhóc
những thằng Cô-dắc con nhớp nhúa cứ lẵng nhẵng chạy theo
Prokofi mà "lêu lêu". Tuy vậy Prokofi vẫn hiên ngang ngẩng cao
cái đầu cạo dành một bờm tóc màu nhạt trước trán, phanh tà áo
trermen(4), bước lững thững như đang đi trên luống cày. Bàn
tay đen thủi của anh nắm chắc bàn tay mảnh dẻ của vợ. Chỉ
thấy những hòn tròn tròn lồi lên, chạy đi chạy lại dưới hai gò má
và những giọt mồ hôi toát ra giữa hai hàng lông mày bao giờ
cũng y nguyên, bất động như tạc đá.
Từ ngày ấy, ít khi có ai gặp Prokofi trong thôn, và ngay đến bãi
họp việc làng, anh cũng không bước chân ra nữa. Prokofi sống
cô độc như một con sói đực bỏ đàn, trong ngôi nhà của anh ven
sông Đông. Xóm làng đồn đại thật nhiều điều kỳ quặc về
Prokofi.
Những đứa trẻ chăn bê rong trên đồng cỏ kể lại rằng ngày
ngày, hễ ráng chiều sắp bạc màu là chúng lại thấy Prokofi bế vợ
đến nấm kurgan(5) Tatarsky. Anh ta đặt vợ ngồi trên đỉnh nấm
kurgan, lưng quay về tấm đá đã bị bao thế kỷ mài mòn và ăn
thủng lỗ chỗ, rồi ngồi xuống bên cạnh, và hai người cứ thế đăm
đăm nhìn ra đồng cỏ rất lâu. Họ nhìn cho tới khi ráng chiều tắt
hẳn, rồi Prokofi lại bọc vợ bằng tấm áo choàng và bế về nhà.
Cả thôn moi óc tìm duyên cớ của những hành động quái dị ấy,

Trang 3/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

nhưng không làm thế nào đoán được. Bọn đàn bà bận bàn ra
tán vào về chuyện vợ chồng nhà nầy nên chẳng còn đâu thì giờ
bới lông tìm vết lẫn nhau nữa. Về người vợ của Prokofi thì mỗi
người nói một phách: có người nói chắc chắn rằng người ấy có
sắc đẹp khác thường, có người lại nói khác hẳn. Tất cả chỉ vỡ lẽ
sau khi Mavra, một ả vợ lính vắng chồng liều lĩnh không ai bằng
đã mượn cớ xin men rượn mới để đến nhà Prokofi. Trong khi
Prokofi xuống nhà hầm để lấy men rượn, ả đã kịp nhìn kỹ và
thấy người vợ Thổ nhĩ kỳ mà Prokofi vớ được là một ả xấu đến
mức không ai có thể xấu hơn.
Chỉ một lát sau ả Mavra đã quang quác trong ngõ với một đám
đàn bà, mặt ả đỏ bừng bừng, chiếc khăn bịt đầu xệch hẳn sang
bên.
- Các bà các chị yêu quý ạ, chẳng hiểu thằng cha ấy thấy được
nó đẹp nó ròn ở chỗ nào? Đàn bà thì ít nhất cũng phải có đủ lệ
bộ của đàn bà mới được, nhưng đằng nầy... ngực chẳng có,
mông thì không, thẳng đuồn đuỗn. Bọn con gái vùng chúng ta
còn có da có thịt hơn nhiều. Người cứ thắt lại như con ong búng
cái là gãy. Hai con mắt thì đen ngòm ngòm, to đến là to, trợn
lên cứ như quỷ dữ Xa-tăng, lạy Chúa tha tội cho. À, mà đúng là
nó đang có mang, thật đấy!
- Có mang à? - Bọn đàn bà ngạc nhiên.
- Nào tôi có còn con gái con đứa gì nữa đâu, một nách nuôi ba
đứa con chứ còn ít ỏi gì!
- Thế mặt mũi nó ra sao?
- Mặt nó ấy à? Vàng như nghệ ấy, hai con mắt nom thật thảm,
xem ra sống nơi đất khách quê người thì còn sung sướng nỗi gì?
à, mà các bà, các chị ạ, tôi quên không nói rằng nó lại còn...
còn mặc quần của Prokofi nữa.

Trang 4/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

- Sao? Thật thế à?... - Bọn đàn bà kinh ngạc đồng thanh kêu
lên.
- Chính mắt tôi trông thấy mà! Nó mặc quần thật đấy, chỉ có
điều là quần không có nẹp thôi(6). Có lẽ nó đã vớ được cái quần
Prokofi mặc ngày thường. Nó mặc một cái áo sơ mi dài, quần
bên trong áo, ống quần lại luồn vào trong bít tất. Tôi cứ nhìn nó
mà lạnh cả gáy.
Trong thôn bắt đầu có những lời rầm rì nói rằng vợ Prokofi là
phù thuỷ. Con dâu nhà Astakhov (nhà Astakhov ở gần nhà
Prokofi nhất) thề sống thề chết rằng ngày thứ hai của lễ Ba
Ngôi(7), trước lúc trời rạng, ả có thấy vợ Prokofi tóc trần, chân
không, sang vắt sữa một con bò trong sân nuôi gia súc nhà ả.
Từ ngày ấy, vú con bò teo lại chỉ còn bằng nắm tay trẻ con rồi
cạn sữa dần và chẳng bao lâu con bò đã chết.
Năm ấy đã phát ra một nạn dịch gia súc tai hại chưa từng thấy.
Trên khoảng đất chăn bò bên sông Đông, ngày nào bãi cát cũng
ngổn ngang những xác bò lớn bò con. Rồi nạn dịch lan sang cả
ngựa. Các đàn ngựa nuôi rong trên bãi cỏ thuộc địa phận củạ
trấn mỗi ngày thưa đi. Vì vậy, trong ngõ và ngoài phố bắt đầu
lưu truyền một tin đồn ma quái...
Sau cuộc họp toàn thôn, bọn đàn ông Cô-dắc kéo nhau đến
ngay nhà Prokofi.
Chủ nhà bước ra thềm, cúi chào:
- Thưa các cụ bô lão, các cụ có việc gì mà bận tâm quá bước
đến nhà tôi thế?
Đám người lặng thinh lừ lừ tiến tới bên thềm.
Cuối cùng một lão già chếnh choáng hơi men quát lên đầu tiên:

Trang 5/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

- Lôi cổ con mụ phù thuỷ nhà anh ra đây cho chúng tôi! Bà con
sẽ đem nó ra xử đây!
Prokofi chạy bổ vào trong nhà, nhưng vừa tới phòng ngoài đã bị
đuổi kịp. Gã pháo thủ lực lưỡng, biệt hiệu là Liusnhia(8), nắm
lấy đầu Prokofi đập vào tường mà bảo:
- Đừng làm rầm lên, có gì mà làm rầm lên như thế? Bà con
không động đến anh đâu, nhưng con vợ anh thì chúng tôi sẽ
cho nó ăn đất. Hoá kiếp nó đi còn hơn để cả thôn phải chết vì
không có bò ngựa. Nầy cẩn thận không có thằng nầy ghè đầu
anh vỡ toang ra bây giờ!
- Con chó cái ấy đâu, lôi cổ nó ra ngoài sân nầy! - Đám người
ngoài thềm gào lên.
Một gã Cô-dắc trước kia cùng đơn vị với Prokofi đưa một tay
xoắn lấy tóc người đàn bà Thổ nhĩ kỳ, còn tay kia bịt chặt cái
miệng đang mở hoác ra trong một tiếng gào. Gã vừa chạy vừa
lôi sềnh sệch vợ Prokofi ra phòng ngoài rồi ném vật xuống chân
đám người. Một tiếng rú xé màng tai át cả tiếng đám người gầm
thét.
Prokofi hất ngã được sáu gã Cô-dắc rồi nhảy vào buồng trong,
giật thanh gươm treo trên tường. Bọn Cô-dắc xéo lên nhau
chạy dạt ra khỏi phòng ngoài. Prokofi lao mình trên thềm
xuống, thanh gươm múa loang loáng, quay vù vù trên đầu. Đám
người rung chuyển, chạy tản ra khắp sân.
Gã pháo thủ Liusnhia chậm chân chỉ chạy được đến bên nhà
thóc thì bị Prokofi đuổi kịp, cho luôn một nhát xả đôi người,
chếch từ vai trái xuống tới thắt lưng. Bọn Cô-dắc đã bắt đầu nhổ
cọc hàng rào, thấy thế bèn chạy xối qua sân đập lúa ra đồng cỏ.
Nửa giờ sau, đám người lấy lại được can đảm, lại mon men đến
nhà Prokofi. Hai tên được phái đi thăm dò, rón rén lẻn vào

Trang 6/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

phòng ngoài. Vợ Prokofi đang nằm trên vũng máu bên ngưỡng
cửa nhà bếp, đầu ngoặt sang bên với một dáng rất lạ lùng, cái
lưỡi bị cắn thè lè giữa hai hàm răng nhe ra nom hết sức đau
khổ. Còn Prokofi thì bế đứa bé đẻ non, một cục thịt nhỏ bọc
trong cái áo lông cừu, chốc chốc lại oe oe khóc. Đầu anh ta lắc
lư, hai con mắt đờ đẫn.
Người vợ của Prokofi tắt thở ngay tối hôm ấy. Bà của đứa bé,
tức là mẹ của Prokofi, thương hại đứa cháu đẻ non, đem nó về
nuôi.
Thằng bé được ủ bằng cám hấp hơi nước, nuôi bằng sữa ngựa,
và một tháng sau, khi đã chắc rằng thằng bé da bánh mật, mặt
hơi mang nét Thổ nhĩ kỳ nầy có thể sống được, người ta đem
nó đến nhà thờ làm lễ rửa tội sơ sinh và lấy tên người ông là
Panteley đặt cho nó.
Sau mười hai năm khổ sai, Prokofi lại trở về. Với chòm râu
hung hung xén tỉa ngay ngắn đã điểm vài sợi bạc và bộ quần áo
kiểu Nga, nom Prokofi khác hẳn, không còn ra một anh chàng
Cô-dắc nữa. Prokofi đem con về nuôi và bắt tay vào xây dựng
cơ nghiệp.
Panteley lớn lên, thành một thằng bé đen thui thủi, liều lĩnh,
nghịch ngợm. Nó hao hao giống mẹ ở khuôn mặt và dáng người
dong dỏng. Prokofi cưới cho con một cô gái Cô-dắc, con nhà
láng giềng.
Từ ngày ấy, dòng máu Thổ nhĩ kỳ tiếp tục hoà lẫn với dòng máu
Cô-dắc, đem lại cho thôn xóm những tay Cô-dắc họ Melekhov
mũi khoằm, có một vẻ đẹp hơi man rợ, mà người ta thường gọi
bằng cái biệt hiệu "Thổ nhĩ kỳ".
Sau khi chôn cất cho bố xong, Panteley tự tay quán xuyến công
việc làm ăn: ông lợp lại nhà, mua thêm cho dinh cơ nửa đê-xi-a-

Trang 7/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

chin(9) đất hoang, xây những nhà kho và một nhà thóc lợp tôn.
Theo ý ông chủ, người thợ lợp mái tôn đã lấy những mảnh tôn
thừa cắt thành cặp gà trống, mắc lên mái nhà kho. Cái dáng vô
tư lự của hai con gà đã làm cho cơ ngơi nhà Melekhov nom vui
vui, thậm chí dương dương tự đắc, ra vẻ có của ăn của để.
Năm tháng qua lúc nào không biết. Càng có tuổi, Panteley
Prokofievich(10) càng đẫy đà thêm: người ông thêm to ngang,
lưng có gù xuống một chút, nhưng dù sao nom vẫn là một ông
già quắc thước. Tạng người ông vốn to xương, chân đi khập
khiễng (hồi còn trẻ, nhân dịp hoàng đế duyệt binh, ông dự cuộc
đua ngựa và bị gãy chân trái). Ông đeo bên tai trái một chiếc
hoa tai bằng bạc hình bán nguyệt, già rồi mà râu tóc vẫn đen
như mun, hễ nổi nóng lên là chẳng còn biết trời đất phải trái gì
nữa. Có lẽ chính vì thế mà ông đã làm cho bà vợ già trước tuổi.
Bà là một người béo núng nính, xưa kia rất đẹp gái, nhưng nay
những vết nhăn trên mặt đã nhằng nhịt như mạng nhện.
Petro, con cả của Panteley Prokofievich, đã có vợ và hao hao
như mẹ: vóc người anh ta không to lớn, mũi hếch, tóc rậm bù
xù vàng như lúa chín, mắt màu hạt dẻ. Người con thứ, Grigori
lại giống bố như đúc; tuy kém anh sáu tuổi, nhưng Grigori cao
hơn Petro hẳn nửa cái đầu. Cũng như cha, Grigori có cái mũi
nhòm mồm nom như mỏ diều hâu, cặp mắt quả trám sáng bừng
bừng, hơi xếch và thoáng có ánh biếc, gò má cao nhọn nhô lên
dưới làn da nâu hồng. Grigori cũng gù gù như cha và cả trong
nét cười hai cha con cũng đều có chung một cái gì hơi man rợ.
Dunhiaska, con gái yêu của ông Panteley Prokofievich, là một
cô bé tay dài, mắt mênh mông. Ngoài ra trong nhà còn có
Daria, vợ của Petro và một đứa con nhỏ. Đó là tất cả gia đình
Melekhov.
Nguyễn Thụy Ứng dịch

Trang 8/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

(1) Một xa-gien bằng 2,134m.
(2) Tên gọi các thủ lĩnh quân sự thời xưa do dân Cô-dắc tự bầu
ra.
(3) Tức là cuộc chiến tranh Nga-Thổ nổ ra vùng Ban-căng năm
1879.
(4) Một thứ áo mặc ngoài của dân Kavkaz (Cápcadơ), chẽn lưng.
(5) Tên gọi những ngôi mộ cổ đắp rất to ở Ukraina và vài miền
khác ở Đông Âu.
(6) Đàn ông Cô-dắc mặc quần có những nẹp màu khác nhau tuỳ
theo từng quân khu, đàn bà Cô-dắc thì mặc váy không mặc
quần, còn đàn bà Thổ nhĩ kỳ thì mặc quần không mặc váy
(7) Tức là lễ Thánh thần giáng lâm (Pentecote), ngày Thánh
thần xuống với các thánh tông đồ.
(8) Tên nầy nghĩa lả cái gọng chữ đinh mắc ở đầu những chiếc
xe kiểu cổ ở Nga để thắng song song hai con bò. (ND)
(9) Một đê-xi-a-chin bằng 1,0925 héc-ta.
(10) Người Nga không những có họ, tên, mà còn có tên theo bố
nữa. Panteley Prokofievich nghĩa là ông Panteley, có bố là
Prokofi. Những người nhiều tuổi hay có cương vị xã hội, được
kính trọng thì được gọi bằng tên riêng kèm theo tên bố

Trang 9/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

Chương 2
Vài ngôi sao thưa thớt hơi lấp lánh trên bầu trời mới rạng còn
xám như màu tro. Gió thổi từ dưới những đám mây đen tới.
Sương mù bốc thẳng lên từ mặt sông Đông chồng lên nhau từng
lớp trên những núi đá phấn, rồi trườn theo những bờ dốc đứng
ven sông, nom như con rắn xám không đầu. Trên vùng tả ngạn
sông Đông, những bãi cát, những khoảng đất sụt trũng, những
bãi lau rậm, những khu rừng mù sương, tất cả đều chìm trong
ánh mai lành lạnh nhưng hừng hực sức sống. Mặt trới còn bải
hoải chưa muốn ngoi lên khỏi đường chân trời.
Ông Panteley Prokofievich là người đầu tiên thức giấc trong nhà
Melekhov. Ông bước ra thềm, vừa đi vừa cài cúc cổ áo sơ-mi
thêu đầy những chữ thập nhỏ. Ông mở cửa lùa gia súc ra ngõ.
Daria chỉ mặc váy lót chạy ra vắt sữa bò. Hai bắp chân để trần
trắng muốt, sương bắn vào nom như sữa non. Daria đi qua sân
nuôi gia súc, dẫm nát cỏ, in lại những vết chân bốc hơi.
Ông Panteley Prokofievich nhìn những ngọn cỏ bị hai bàn chân
Daria dẫm bẹp xuống đang ngốc dậy, rồi bước vào nhà trong.
Cửà sổ mở toang, trên bậu cửa sổ lả tả những cánh hoa hồng
hồng chết héo của cây anh đào đã nở rữa trong mảnh vườn
con. Grigori còn ngủ. Chàng nằm sấp, một tay vươn ra.
- Griska(1), mày có đi câu không?
- Gì thế cha? - Grigori khẽ hỏi rồi ngồi dậy, hai chân buông
thõng bên mép giường.

Trang 10/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

- Ta đi đi, ngồi câu một lát cho đến sáng hẳn.
Grigori thở phì phì, với lấy cái quần trên mắc áo, mặc vào, rồi
lồng đôi bít tất len trắng ra ngoài ống quần. Chàng loay hoay
mãi mới đi xong đôi ủng da và sửa lại được bên gót ủng bị trẹo.
Trong khi đi theo bố ra phòng ngoài, Grigori hỏi giọng khàn
khàn:
- Thế mẹ hấp lúa mạch làm mồi chưa?
- Hấp rồi. Mày ra thuyền trước đi. Tao loáng một cái là ra ngay.
Ông già bọc cái ống đựng lúa mạch đen hấp chín thơm phức
vào áo sơ mi, nhặt thoăn thoắt những hạt rơi vãi bỏ vào lòng
bàn tay, rồi bước xuống dốc với bên chân trái hơi khập khiễng.
- Chèo đi đâu bây giờ nào?
- Ra chỗ vách Đất đen ấy. Hãy thử câu gần cái cây ngả, chỗ
chúng ta ngồi lần trước xem sao đã.
Chiếc thuyền nhỏ quệt đuôi vào bờ đất, bập bềnh một lát trên
mặt nước rồi rời khỏi bờ. Dòng nước cuốn con thuyền đi, ra sức
lắc như chỉ tìm cách làm nó lật nghiêng. Grigori không chèo mà
chỉ bẻ giầm.
- Thế nào, chèo đi chứ!
- Ta ra tới giữa dòng rồi hãy chèo.
Con thuyền băng qua khoảng nước chảy xiết, hướng về bờ bên
trái. Tiếng gà đua nhau gáy trong thôn vẳng ra trầm trầm trên
mặt nước. Mạn thuyền lướt sát vách đất mềm đen sịt, dựng
đứng trên mặt nước như bị đẽo phẳng, rồi trôi tới một khoảng
lòng chảo: Cách bờ chừng năm xa-gien thấy có một cây dâu da
bị ngập còn vươn rộng những cái cành trên mặl nước. Luồng

Trang 11/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

nước xoáy lên những đám bọt nâu nâu đuổi nhau quanh cái cây.
- Tháo dây câu ra, để tao ném mồi, - Ông bố khẽ bảo Grigori
rồi thọc tay vào ống đựng mồi.
Lúa mạch rơi rất gọn xuống nước, vang lên một tiếng như có
người khẽ kêu "suỵt". Grigori móc vài hạt lúa mòng mọng vào
lưỡi câu mỉm cười khẽ nói:
- Cá lớn cá bé, cá mẹ cá con, tìm mồi mà cắn!
Dây câu vẽ những vòng tròn, rơi xuống nước, căng thẳng ra như
sợi dây đàn, rồi lại chùng xuống, có vẻ như hòn chì đã chạm tới
đáy sông. Grigori đưa một chân chặn giữ đầu cần câu, rồi xoài
người ra với lấy túi thuốc, nhưng cố không gây tiếng động.
- Chẳng ăn thua gì đâu cha ạ... Trăng khuyết thế nầy...
- Mày có mang diêm không đấy?
- Có ạ!
- Châm tao cái lửa.
Ông già châm thuốc hút, mắt nhìn đăm đăm về phía vùng mặt
trời còn bị giam giữ sau gốc cây cong queo.
- Cá chép thì không nhất định chọn lúc nào mới cắn câu. Trăng
khuyết mà vẫn có khi vớ được đấy.
Grigori thở dài:
- Cha xem kìa, toàn là những con cá nhép rỉa mồi.
Chợt thấy nước ngay bên cạnh thuyền lục ục rút ra, rồi một con
cá chép dài chừng hai ác-sin(2), đỏ như đúc toàn bằng đồng,
quẫy cái đuôi cong cong, rộng như tàu lá ngưu bàng, rẽ qua làn
nước rồi óc một cái nhảy lên, làm những giọt nước to tướng bắn

Trang 12/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

tung tóe khắp thuyền.
- Bây giờ thì chờ mà xem! - Ông Panteley Prokofievich đưa tay
áo lên chùi chòm râu ướt đẫm.
Bên cây dâu da chìm, trong khoảng những cái cành trần trụi
vươn ra như những cánh tay, cùng một lúc có hai con cá chép
nhảy lên. Rồi một con thứ ba nhỏ hơn, lộn nhào trong không
khí, bướng bỉnh quật mình liền mấy cái vào bờ sông.
Grigori nóng nảy nhai đầu mẩu thuốc cuộn lấy, ngậm đã ướt
đẫm. Mặt trời đã lên tới nửa cây sồi, nhưng còn chưa sáng lắm.
Ông Panteley Prokofievich đã ném hết chỗ mồi, ông bực bội
chúm môi, nhìn chằm chằm cái đầu cần câu nằm lặng.
Grigori nhổ cuống điếu thuốc. Chàng giận dữ nhìn theo điếu
thuốc văng xa trong không khí và cứ rủa thầm bố đã đánh thức
mình quá sớm, không để cho ngủ đẫy giấc. Chưa có gì vào bụng
mà đã hút thuốc nên trong miệng cứ có mùi như lông lợn cháy.
Grigori vừa cúi xuống cong bàn tay định vốc nước thì đầu chiếc
cần câu nhô khỏi mặt nước nửa ác-sin chợt khẽ rung rồi từ từ
chìm xuống.
- Cắn câu rồi! - Ông già thở phào.
Grigori giật mình nhấc vội cần câu, nhưng đầu cần câu vẫn ăn
thun thút xuống nước. Từ chỗ tay cầm, cái cần cong xuống
thành một vòng cung. Nó làm bằng gỡ liễu đỏ khỏe như thế mà
vẫn bị một sức rất lớn kéo xuống dưới.
- Giữ cho chắc! - Ông già -đẩy thuyền ra xa bờ kêu lên.
Grigori mím môi mím lợi cố nhấc cái cần lên nhưng không nổi.
Có tiếng răng rắc khô khan, cái cần to đần đẫn bị gãy. Grigori
mất thăng bằng lảo đảo:

Trang 13/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

- Đúng là một con bò mộng! - Ông Panteley Prokofievich lẩm
bẩm. Ông cố mắc mũi lưỡi câu vào mồi nhưng không trúng.
Grigori đang rất hồi hộp nhưng vẫn bật cười. Chàng mắc thêm
mồi vào một chiếc cần câu khác rồi ném luôn xuống.
Chì vừa chạm đáy sông thì đầu cần câu đã cong ngay xuống.
- Lại nó rồi, con quỷ dữ!... - Grigori "hừ" một tiếng. Con cá cố
ngoi ra chỗ nước xiết. Chàng phải tốn không biết bao nhiêu hơi
sức mới kéo được nó lên khỏi đáy sông.
Cái cần câu "phựt" một tiếng rất to, bật lên khỏi mặt nước, và
liền theo đó, nước bắn vọt lên thành một mặt vát xanh xanh.
Những ngón tay chuối mắn của ông Panteley Prokofievich cứ
loay hoay mãi với cái cán vợt.
- Kéo nó lên mặt nước! Giữ cho chắc, khéo nó cứa đứt mất đấy.
- Cha đừng lo!
Một con cá chép lớn tướng màu đỏ đỏ vàng vàng ngoi lên mặt
nước, làm nước sủi lên, nhưng nó lại chúi cái đầu bèn bẹt, có cái
trán rộng bè, lao ngay xuống sâu.
- Nó lôi ghê không? Tê cứng cả tay rồi! Nhưng được, xem mày
giở được trò gì nào!
- Giữ cho chắc, Griska!
- Con vẫn giữ đây!
- Chú ý đấy đừng cho nó luồn xuống đáy thuyền... Chú ý đấy!
Chú cá chép phải nằm nghiêng. Grigori lấy lại hơi, lôi nó vào
gần mạn thuyền. Ông già vừa đưa cái vợt ra thì con cá đã thu
hết sức lực còn lại, ngụt xuống sâu lần nữa.

Trang 14/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

- Kéo cao cái đầu nó lên! Cho nốc thêm ít không khí là sẽ biết
điều ngay.
Con cá đã lử cò bợ, nên lại bị Grigori kéo lên, lôi sát vào mạn
thuyền. Nó há hốc miệng ngáp lấy ngáp để, húc mũi vào bên
mạn thuyền sần sùi rồi đứng yên, mấy cái vây óng ánh da cam
vẫy vẫy.
- Thế là mày chịu thua rồi nhé! - Ông Panteley Prokofievich è è
trong cổ họng, lấy vợt hứng con cá.
Hai bố con còn ngồi thêm nửa giờ, nhưng không thấy cá quẫy
nữa.
- Thu dọn thôi, Griska. Có lẽ ta đã vớ được con cuối cùng đấy,
chờ thêm cũng chẳng tích sự gì đâu.
Hai cha con sửa soạn ra về, Grigori đẩy thuyền ra xa bờ. Về
đến nửa đường, Grigori nhìn mặt bố, thấy như ông đang có điều
gì muốn nói với mình, nhưng ông già vẫn nín thinh, chỉ chăm
chú nhìn những ngôi nhà trong thôn rải rác dưởi chân núi.
- Grigori ạ, có chuyện nầy... - Ông ngập ngừng rồi bắt đầu nói,
hai tay mân mê sợi dây buộc miệng cái túi đặt dưới chân. - Tao
thấy hình như mày có chuyện gì với cái ả Acxinhia nhà
Astakhov thì phải...
Mặt Grigori chuyển sang đỏ tía, chàng quay nhìn ra chỗ khác.
Trên cái cổ gân guốc nắng cháy đen thui, cổ áo sơ-mi hằn lên
thành một vệt trắng.
Ông già nói tiếp, giọng bắt đầu gay gắt và bực bội:
- Đồ ranh con, liệu cái thần hồn... Tao không nói chơi với mày
đâu Stepan là hàng xóm láng giềng với nhà chúng ta. Tao
không cho phép mày chim chuột vợ anh ta đâu. Việc nầy cũng

Trang 15/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

đến gây ra tội lỗi thôi. Tao bảo trước cho mà biết: hễ bắt được
là tao nện cho một trận nhừ tử đấy!
Ông Panteley Prokofievich thu những ngón tay lại thành một
nắm tay gân guốc, cặp mắt lồi lồi nheo lại nhìn khuôn mặt
người con tái dần.
- Toàn những lờl vu oan giá hoạ, - Grigori nhìn thẳng vào chỗ
tinh mũi xanh xanh của bố, miệng lầu bầu. Giọng chàng trầm
trầm như vọng lên từ đáy nước.
- Câm cái mồm đi.
- Miệng thế gian!
- Câm ngay, đồ chó đẻ!
Grigori cúi rạp người xuống mái chèo. Con thuyền chồm lên
từng đợt tiến về phía trước. Nước đằng sau thuyền lọc ọc cuộn
lên thành những cái xoáy.
Cho đến khi tới bến, cả hai cha con chẳng ai nói gì với ai. Lúc
sắp bước chân lên bờ, người cha mới dặn thêm:
- Liệu hồn đấy, tao bảo gì thì chớ có quên, nếu không từ nay trở
đi cấm tiệt không được chơi bời nhảy nhót gì nữa. Đừng hòng ra
khỏi nhà nửa bước. Dứt khoát như thế đấy?
Grigori cứ ngậm tăm. Thuyền vào sát bờ, chàng mới hỏi:
- Con đem cá về nhà cho mẹ và chị Daria chứ?
- Đem bán cho bọn lái buôn ấy, - Ông già dịu giọng, - lấy tiền
mà mua thuốc hút.
Grigori cắn môi bước theo bố: "Được, cha muốn làm gì thì làm,
trói cẳng tôi lại, hôm nay tôi vẫn nhảy đi chơi cho mà xem".

Trang 16/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

Chàng nghĩ thầm hằn học nhìn chằm chằm vào cái gáy cao
phẳng, to đần đẫn của bố.
Về đến nhà, Grigori rửa rất cẩn thận cho sạch những đám cát
đã khô trên vảy con cá chép rồi luồn một nhánh liễu nhỏ qua
mang cá.
Ra đến cổng thì gặp Mitka Korsunov, một thằng bạn cùng tuổi
chơi với nhau đã lâu. Mitka vừa đi vừa nghịch nghịch đầu cái dây
lưng làm bằng những mảnh bạc ghép lại. Hai con mắt tròn xoe
của nó trâng tráo đưa đi đưa lại sau hai hàng mi với một ánh
vàng hoe trơn như dầu. Đồng tử Mitka dài và thẳng đứng chẳng
khác gì mắt mèo, vì thế trong con mắt của nó như có cái gì luôn
luôn brến đổi, khó nhận ra.
- Đem cá đi đâu đấy?
- Chiến lợi phẩm hôm nay đây. Mang đi bán cho bọn lái buôn.
- Đem đến nhà Mokhov phải không?
- Đúng đấy.
Mitka nhìn con cá chép và thử đoán.
- Mười lăm phun-tơ (3) phải không?
- Mười lăm rưỡi. Cân bằng cân lò xo rồi đấy.
- Cho mình đi cùng nhé, mình sẽ mặc cả cho.
- Đi thì đi.
- Thế thết mình một chầu chứ?
- Chúng mình sẽ thoả thuận sau, không nói lời thừa làm gì.
Những người vừa dự lễ mi-sa dang toả ra các phố. Ba anh em

Trang 17/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

một nhà cùng đi thành hàng ngang trên đường. Cả ba cùng
mang biệt hiệu là"Samin"(4)
Người anh cả là gã cụt tay Aleksey đi giữa. Cổ áo quân phục
quá chật làm cái cổ gân guốc của gã cứ phải vươn thẳng lên.
Chòm râu xoăn thưa thớt vểnh hếch sang một bên, như cái
nêm, nom rất ngang ngạnh. Gã luôn nháy lia lịa con mắt bên
trái, như người mắc bệnh thần kinh. Trước đây đã lâu, trong
một cuộc thi bắn, khẩu súng trường đã nổ hậu ngay trong tay
Aleksey, một mảnh quy-lát đã xé rách một bên má gã. Từ ngày
ấy, con mắt bên trái cứ vô duyên vô cớ nháy vô tội vạ. Nhưng
cái sẹo xanh xanh nằm chéo ngang má thì được những sợi râu
cứng mọc che hết. Tuy tay trái bị phạt cụt đến khuỷu nhưng
Aleksey vẫn có thể chỉ dùng một tay cuộn lấy thuốc hút rất
khéo, không bao giờ hỏng. Hắn kẹp túi thuốc vào bộ ngực nở
nang, lấy răng xé một mẩu giấy đủ dùng, uốn cong lại, dốc
thuốc vào thế là mấy ngón tay bắt đầu cuộn thoăn thoắt, xong
lúc nào không biết. Mắt người xem còn chưa kịp theo dõi thì đã
thấy Aleksey nhai nhai điếu thuốc nằm gọn lỏn trên môi mà
nháy mắt xin lửa.
Tuy chỉ có một tay, nhưng Aleksey lại là quyền thủ vô địch
trong thôn. Nắm tay gã thật ra cũng không to đặc biệt, bất quá
chỉ bằng quả dưa dại, nhưng có lần đang cày, gã điên tiết với
con bò. roi lại rơi đâu mất, gã bèn cho luôn con bò một đấm.
Con bò lăn kềnh luôn ra luống cày, máu rỉ cả ra tai, chữa mãi
mới khỏi.
Hai người em của Aleksey là Marchin và Prokho thì giống anh
đến chân lông kẽ tóc. Cũng cái tướng ngũ đoản, người to đần
đẫn bằng cây sồi, chỉ khác một điều là cả hai đều tay chân đủ
đôi.
Grigori chào hỏi ba gã Samin, còn Mitka thì lặng thinh quay mặt
đi chỗ khác, làm xương cổ kêu răng rắc. Trong một cuộc đấu

Trang 18/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

quyền hôm lễ tiễn mùa đông., Aleksey Samin đã chẳng thương
gì hàm răng non nớt của Mitka, vung tay cho nó một quyền trời
giáng, thế là Mitka đã phải nhổ hai chiếc răng hàm lên lớp băng
xanh xanh đã bị dẫm nát dưới những gót ủng đóng cá sắt.
Lúc đi tới ngang Grigori và Mitka, Aleksey nháy mắt liền năm
sáu cái:
- Bán cho mình con cá đi!
- Mua thì mua.
- Đòi bao nhiêu?
- Một đôi bò mộng, thêm cái mụ nhà anh nữa.
Aleksey nheo mắt vung mẩu tay cụt:
- Kỳ cục thật, chà, thật là kỳ cục?... Hà-hà-hà... thêm cái mụ
nhà mình... Thế còn mấy đứa nhóc có lấy không?
Grigori nhe răng cười:
- Thôi giữ lấy mà nuôi, kẻo cái họ Samin nhà các anh tuyệt tự
mất.
Một đám người xúm đông trên cái bãi bên cạnh hàng rào nhà
thờ.
Lão thầy cả trong nhà thờ đứng giữa đám. Lão nâng một con
ngỗng trên đầu, rao to: "Nửa rúp đây? Có người trả rồi đấy. Ai
trả hơn không?"
Con ngỗng quay đầu đi quay đầu lại, hai con mắt xanh như
ngọc lam nheo nheo đầy vẻ khinh bỉ.
Trong đám người bên cạnh, một ông già nhỏ bé, tóc bạc, ngực
đeo những huân chương chữ thập và huy chương, đang hoa

Trang 19/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

chân múa tay.
Mitka đưa mắt ra hiệu cho Grigori:
- Ông Grisaka nhà mình đang thiên la bát sát về chuyện chiến
tranh Thổ nhĩ kỳ đấy. Lại nghe cái nhé!
- Chúng mình nghe xong thì con cá đã có mùi, đã trương lên
rồi:
- Càng trương càng nặng cân, chúng mình càng lợi.
Cái mái màu xanh lá cây của nhà Mokhov đã hiện ra trên cái bãi
sau nhà kho chứa đồ chữa cháy. Trên bãi ngổn ngang những
chiếc thùng chữa cháy và càng xe gãy. Trong khi đi qua nhà
kho, Grigori nhổ toẹt một bãi và đưa tay lên bịt mũi. Từ sau
những cái thùng, một lão già đi ra, tay còn đang cài móc quần,
răng còn cắn giữ cái khoá dây lưng.
- Không nhịn được nữa hay sao? - Mitka hỏi.
Lão già loay hoay xong với cái khuy cuối cùng rồi nhả cái khoá
dây lưng trong miệng ra.
- Việc gì đến mày hử?
- Phải dí mũi lão xuống mới được! Cả râu nữa! Cả râu nữa! Để
mụ già nhà lão kỳ cọ hàng tuần không sạch cho biết thân.
Lão già phát khùng:
- Thằng chết tiệt, ông giầm đầu mày xuống bây giờ!
Mitka đứng lại, cặp mắt mèo của nó nheo nheo như chói nắng.
- Hừ, lão tưởng lão quí báu lắm đấy phỏng? Cút mẹ lão đi, đồ
chó đẻ? Nếu không thằng nầy cho lão vài cái dây lưng bây giờ!

Trang 20/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

Grigori vừa cười vừa bước tới bên thềm nhà Mokhov. Lan can
chạm đầy những dây nho dại. Nắng lười nhác in lên thềm
những cái bóng lốm đốm.
- Chà Mitka, người ta sống như thế nầy đây...
- Cả đến quả đấm cửa cũng mạ vàng. - Mitka hé mở cái cửa
thông ra sân thượng rồi phì cười - Mình phải đưa ông mình tới
đây mới được!
- Ai đấy? - Trên sân thượng có tiếng hỏi vọng ra.
Grigori rụt rè bước vào trước. Đuôi con cá chép kéo lệt sệt trên
sàn gỗ sơn.
- Các anh hỏi ai thế?
Một cô gái đang ngồi trên một chiếc ghế chao bằng đồ đan,
trong tay cầm một đĩa dâu. Grigori nín lặng nhìn trân trân cặp
môi mọng hồng hồng hình trái tim vừa mút xong một quả dâu.
Cô gái nghiêng nghiêng đầu nhìn hai anh chàng đang đi tới.
Mitka đằng hắng, nói đỡ lời Grigori:
- Cô có mua cá không?
- Cá ấy à? Chờ một lát tôi sẽ trả lời ngay.
Cô gái nói xong dấn cái ghế chao đứng dậy, cặp chân không đi
bít tất kéo lệt sệt đôi giày vải thêu. ánh nắng chiếu thấu qua
chiếc áo dài trắng, Mitka lờ mờ nhìn thấy những đường nét của
cặp giò mập mạp và đoạn đăng ten rộng lượn sóng dưới gấu
chiếc váy lót.
Nó không khỏi ngạc nhiên trước hai bắp chân để trần trắng
muốt như sa-tanh, chỉ ở chỗ hai gót chân tròn tròn là da hơi
vàng vàng như mau sữa.

Trang 21/1.934

http://motsach.info
https://thuviensach.vn

Sông Đông Êm Đềm

Mikhail Solokhov

Mitka hích khuỷu tay vao Grigori:
- Trông kìa, Griska, váy gì mà... mà như thuỷ tinh ấy, nhìn suốt
qua thấy tất tần tật.
Cô gái bước trong cửa hành lang ra, nhẹ nhàng ngồi xuống
chiếc ghế bành.
- Hai anh vào trong bếp kia.
Grigori rón rén bước vào nhà trong. Mitka đứng dạng chân,
nheo mắt nhìn đường ngôi trắng trắng nằm giữa hai mái tóc
vàng óng hình bán nguyệt úp hai bên đầu cô gái. Cô gái nhìn
khắp người Mitka bằng hai con mắt tinh nghịch và bướng bỉnh.
- Anh là người vùng nầy chứ?
- Vâng, tôi ở ngay đây.
- Nhà ai thế?
- Nhà Korsunov.
- Thế tên anh là gì?
- Mitka.
Cô gái nhìn chăm chú hai hàng móng chân hồng hồng của
mình một lát rồi lại thu phắt chân về.
- Trong hai anh, anh nào đánh được cá đấy?
- Grigori đấy, cậu ấy l...